Nieuwe regels concurrentiebeding

2014-05-22


1.      Concurrentiebeding

Veel arbeidsovereenkomsten bevatten een concurrentiebeding. Dit beding is voor veel werkgevers een eenvoudige en efficiënte manier om te voorkomen dat een werknemer na afloop van het contract ‘overloopt’ naar de concurrentie. Zeker in branches waar het overstappen naar de concurrent gevoelig ligt, maken werkgevers graag gebruik van het concurrentiebeding. De implicaties kunnen, afhankelijk van de exacte voorwaarden van het beding, zeer ingrijpend zijn voor de werknemer. Na afloop van zijn arbeidsovereenkomst kan de werknemer immers niet aan de slag bij een door de werkgever bepaalde groep concurrenten.[1] Hiermee wordt het grondwettelijke recht van de werknemer op vrije arbeidskeuze beperkt. Bovendien wordt om de naleving van een concurrentiebeding te garanderen vrijwel altijd een zeer aanzienlijke boete verbonden aan overtreding.

2.      Wijzigingen Wet Werk en Zekerheid

Onder de huidige wetgeving staat het werkgevers vrij om zowel in arbeids-overeenkomsten voor bepaalde als onbepaalde tijd een concurrentiebeding op te nemen. Bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd spelen de nadelige gevolgen van een concurrentiebeding minder, aangezien deze werknemers de zekerheid en ‘bescherming’ genieten van een contract voor onbepaalde tijd.

Met de wijzigingen in de Wet Werk en Zekerheid worden er zwaardere  eisen gesteld aan het opnemen van een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Aangezien de Eerste Kamer op 10 juni 2014 akkoord is gegaan met de nieuwe maatregelen, is per 1 januari 2015 bij arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd het uitgangspunt “Nee, tenzij” :

      “Dit geldt des te meer voor werknemers met een tijdelijk contract. Zij hebben een in duur    
      beperkt contract en iedere beperking van de mogelijkheden elders een (vast) contract aan te
      gaan of om als zelfstandige aan de slag te gaan in dezelfde branche, is daarom in beginsel
      onwenselijk.”
 [2]

Een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd kan daarom nog slechts worden opgenomen wanneer de werkgever schriftelijk motiveert dat het opnemen van het beding noodzakelijk is in het kader van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Volgens de toelichting op het wetsvoorstel moet het daarbij gaan om tijdelijke specifieke werkzaamheden of om specifieke functies die maken dat het voordeel van de werkgever bij opname van het concurrentiebeding opweegt tegen het nadeel daarvan voor de werknemer. Niet geheel duidelijk is op welke specifieke werkzaamheden en functies wordt gedoeld, maar vermoedelijk zal een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van meer ‘algemene’ functies zoals een caissière of postbode niet meer mogelijk zijn.

De nieuwe regels dwingt de werkgever tot een concrete afweging en voorkomt daarmee een te lichtvaardig gebruik van het beding. Zonder motivering is het beding nietig, dit betekent dat het beding nooit heeft bestaan. Wanneer er wel een motivering is opgenomen, maar de werknemer van mening is dat er niet of niet meer sprake is van zodanig zwaarwichtige bedrijfs- of dienstbelangen dat die een concurrentiebeding noodzakelijk maken, kan hij dit voorleggen aan de rechter. Die kan het beding vervolgens vernietigen indien hij meent dat de motivering de noodzaak voor een concurrentiebeding onvoldoende onderbouwt.

Op concurrentiebedingen die zijn opgenomen in reeds lopende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd hebben de nieuwe regels geen invloed. Deze categorie van concurrentiebedingen blijft ook zonder nadere motivatie geldig.

3.      Toekomst

Hoewel in de Memorie van Toelichting expliciet wordt verwezen naar “zwaarwichtige bedrijfs- of dienstbelangen”, is thans nog niet geheel duidelijk wat hieronder moet worden verstaan.

Te verwachten valt dat naarmate een functie hoger in hiërarchie staat, er eerder een “zwaarwichtig bedrijfs- of dienstbelang” zal worden aangenomen; personen met hogere functies zullen immers meer verantwoordelijkheid dragen binnen een bedrijf en makkelijker toegang hebben tot bedrijfsgevoelige informatie. Dit zal echter per functie, bedrijf en/of branche verschillen en de rechter zal hier uiteindelijk het laatste woord in hebben. Het is dan ook wachten op de eerste gerechtelijke procedures op dit punt.

Voor de laatste ontwikkelingen en updates over dit onderwerp; volg Laus Advocaten op Twitter, Facebook en www.laus.nl

Mr. J. den Dikken



[1] De werkgever het concurrentiebeding beperken tot een aantal bij naam genoemde concurrenten, maar het concurrentiebeding kan zich ook uitstrekken over een bepaald gebied, bijvoorbeeld een straal van25 kilometer.

[2]  Memorie van Toelichting


«Terug